X
تبلیغات
خدایاور - علت مستجاب شدن ومستجاب نشدن دعا در درگاه الهی و شرایط استجابت د عا
 اجابت و عدم اجابت دعا  در درگاه الهی
خداوند در قرآن کریم می فرماید : «أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ»: مقصود اين است كه اگر دعا كننده مرا بخواند نه‏
.
                        ترجمه بيان السعادة، ج‏2، ص: 377
غير مرا، خواه آن غير، از نامهاى من باشد يا از غير نامهاى من، حتما بدون مهلت و تأخير پاسخ او را مى‏دهم. زيرا انسان وقتى كه مظهر شيطان باشد، آن را مى‏خواند، خواه دعاى او با لفظ اللّه و رحمن و رحيم باشد يا با غير آن الفاظ، و اگر انسان مظهر شيطان نباشد و متوجّه به سوى رحمن شود، در اين صورت اگر در يك مقام خاص توقّف كرد و خود را به حدّى محدود نمود، دعاى او از آن حدّ تجاوز نمى‏كند، بلكه خدا را مى‏خواند به عنوان ظهور خدا در آن مقام، و نامى كه خداوند به سبب آن بر او ظاهر شده، مسمّايى در همان مقام است، بنابر اين، دعا كننده اسم را مى‏خواند نه مسمّى را. و اگر در حدّى محدود نباشد و در مقامى توقّف نكند، ديگر عنوانى كه خدا را به آن عنوان مى‏خواند مسمّى نيست، بلكه اسم است و دعا كننده مسمّى را مى‏خواند، به اين نحو كه نامها را بر آن واقع مى‏كند، و در اين هنگام، اجابت خدا از وقت دعا تأخير پيدا نمى‏كند، بلكه مى‏گوييم در اين صورت خدا دعا كننده است.
و در اين مورد مولوى (ره) گفته است:
         چون خدا از خود سؤال وكد كند             پس دعاى خويش را چون ردّ كند
 شرطهاى استجابت دعا كه از اخبار زيادى استفاده مى‏شود، بر اين معنى دلالت مى‏كند و خداوند دعاى دعا كننده را اجابت مى‏كند در صورتى كه ذات خدا را بخواند نه غير ذاتش را، يعنى اينكه دعا كننده الهى شود نه شيطانى، و نه اينكه بر حدّى توقف نمايد.
از امام صادق (ع) روايت شده است كه او آيه «أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ ...» را خواند «1»، پس از او پرسيدند، چه شده كه ما دعا
__________________________________________________
 (1) تفسير صافى، ج 1، ص 168.
                        ترجمه بيان السعادة، ج‏2، ص: 378
مى‏كنيم ولى استجابت براى ما حاصل نمى‏شود؟ پس فرمود: جهت عدم استجابت دعا اين است كه شما مى‏خوانيد كسى را كه نمى‏شناسيد، درخواست مى‏كنيد چيزى را كه نمى‏فهميد، پس اضطرار عين دين است، و زيادى دعا همراه با كورى از خدا، از نشانه‏هاى خوارى است. كسى كه نفس را در برابر خدا خوار ندارد و قلب و سرّش را تحت قدرت خدا قرار ندهد، با پرسش خويش بر خدا فرمان رانده و گمان كرده است كه درخواستش دعاست، اين چنين حكم و امر بر خدا، مانند جرأت و جسارت بر خداست. پس قول امام (ع)، «كسى را مى‏خوانيد كه نمى‏شناسيد «1»»، اشاره به احتجاب از خداست به سبب حدود، و قول او «اضطرار عين دين است» اشاره به اين است كه متديّن كسى است كه از وسايل دنيا منقطع شده و در توسّل به خدا مضطرّ باشد، و اين معنى تحقّق نمى‏يابد مگر وقتى كه از انانيّت و حدود آن كاملا خارج شود. طبق قول امام (ع)، «زيادى دعا با عدم شناخت و كورى از خدا از علايم خوارى است». اشاره به اين است كه در اين صورت مظهر شيطان مى‏شود نه مظهر رحمان و امام (ع)، با اين گفتار كه «كسى خوارى خود را تحت قدرت خدا نياورد ... تا آخر حديث»، خواسته استشهاد كند بر اينكه كثرت دعا با كورى از خدا، نشانه اين است كه دعا كننده مظهر شيطان شده است، و به حكم شيطان بر خدا حكم مى‏كند.
پس معرفت خدا و فهميدن آنچه را كه مى‏پرسد و قطع شدن وسايل كه عبارت از همان دين است، و غلبه كردن سلطنت خدا بر انانيّت عبد، از شرطهاى استجابت دعاست كه از اين خبر استفاده مى‏شود، و همه اينها دلالت مى‏كند بر اينكه، اگر عبد از انانيت (من بودن- خودخواهى) خارج نشود، خدا را نمى‏خواند، بلكه بر خدا حكم‏
__________________________________________________
 (1) تفسير صافى، ج 1، ص 168.
                        ترجمه بيان السعادة، ج‏2، ص: 379
مى‏كند، يا غير او را مى‏خواند.
در خبر ديگر از امام صادق (ع) است كه هر كس اطاعت خداى را در آنچه كه به آن امر كرده بنمايد، سپس او را بخواند، از جهت دعا خداوند دعاى او را اجابت مى‏كند. گفته شد: جهت دعا چيست؟ فرمود:
نخست حمد خدا را مى‏كنى و نعمتهايى را كه خدا به تو داده يادآور مى‏شوى، پس از آن شكر مى‏كنى، سپس صلوات بر نبىّ صلّى اللّه عليه و آله مى‏فرستى، بعد گناهانت را يادآور مى‏شوى و به آنها اقرار و اعتراف مى‏كنى، و سر انجام از گناهانت به خدا پناه مى‏برى، پس اين جهت دعاى او است «1».
در خبر ديگر از امام صادق (ع) است در پاسخ كسى كه پرسش از مستجاب نشدن دعا نمود، فرمود: چون شما به عهد و پيمانى كه با خدا بستيد وفا نمى‏كنيد «2».
در خبر ديگرى از امام صادق (ع) است: كسى كه از استجابت دعايش خوشحال مى‏شود، بايد محل كسب خويش را پاكيزه كند (يعنى كسب حلال داشته باشد) «3».
در خبر ديگر از امام صادق (ع) است: بايد از همه مردم نوميد شوند و جز اميد به خدا برايشان باقى نماند «4».
همه اينها دلالت مى‏كند بر اينكه شرط دعا، خروج از انانيّت و ذليل بودن تحت قدرت خداست، و اين امر تا زمانى ادامه مى‏يابد كه ديگر خدا مورد دعاست. يا مى‏گوييم: «اذا» ظرف اجابت است، اما مقصود اين است كه دعا كننده وقتى كه مرا بخواند، يعنى مطلوب از خواندن من ذات من باشد نه چيز ديگر از امور دنيا و آخرت.
__________________________________________________
 (1) برهان، ج 1، ص 185. [.....]
 (2) صافى، ج 1، ص 205.
 (3) صافى، ج 1، ص 205.
 (4) صافى، ج 1، ص 205.
                        ترجمه بيان السعادة، ج‏2، ص: 380
يا مقصود اين است كه دعا كننده وقتى كه مرا بخواند- نه غير مرا، كه در آن صورت، چون مظهر شيطان شده در حال خواندن من، او را مى‏خواند- آنچه كه از من خواسته است در صورتى كه صلاح او باشد يا براى او ذخيره مى‏كنم يا به او مى‏رسانم، و اگر صلاح او نباشد با چيز ديگرى دعاى او را اجابت مى‏كنم كه صلاح او باشد.
در خبر است كه «1» عبد دعا مى‏كند، پس خداوند به دو ملايكه مى‏گويد: دعاى او را اجابت كردم، ولى او را به همان حاجتش حبس نماييد.
در خبر ديگرى است كه هيچ كس خدا را نمى‏خواند، مگر اينكه خداوند اجابت مى‏كند او را، اما ظالم و ستمكار دعايش مردود است تا توبه كند. و اما كسى كه دعايش به حق است خداوند دعاى او را مستجاب كرده و بلا را از او برمى‏گرداند، به نحوى كه خودش هم خبردار نمى‏شود. يا اينكه ثواب زيادى را براى موقعى كه او به آن محتاج است، ذخيره مى‏كند و اگر آنچه كه عبد درخواست كرده به صلاح و خير او نيست كه داده شود، خداوند نمى‏دهد و امساك مى‏كند.
 
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هفتم تیر 1388ساعت 6 بعد از ظهر  توسط محمد صالح نیا  |